Bierzesz udział w przetargu w konsorcjum? Nie zapomnij o oświadczeniu o podziale zadań!
Niejednokrotnie zdarza się, że o zamówienie publiczne ubiega się (a następnie je realizuje) wspólnie kilku wykonawców. Na ogół porozumienie do wspólnego ubiegania się i realizacji zamówienia przyjmuje formę konsorcjum firm, ustanowionego na podstawie zawartej między członkami konsorcjum umowy. Przedłożenia umowy konsorcjum (lub innego dokumentu) potwierdzającej wspólne ubieganie się o zamówienia zamawiający może wymagać przed zawarciem umowy o realizację zamówienia. Czy to załatwia wszystkie formalności związane ze wspólnym ubieganiem się o zamówienie? Otóż nie! Od czasu obowiązywania nowej ustawy Pzp doszedł jeszcze jeden obowiązek dla współwykonawców – musisz złożyć wraz z ofertą oświadczenie o podziale zadań między członków konsorcjum! Po co jest składane oświadczenie, co powinna zawierać jego treść i co się stanie jeśli o niż zapomnisz? Artykuł objaśnia: Cel oświadczenia Aby wyjaśnić przeznaczenie oświadczenia o podziale obowiązków należałoby nawiązać do kilku faktów historycznych. Nie zawsze okoliczności zamówienia pozwalają na jego realizację samodzielnie przez jednego wykonawcę. Czasem może to wynikać braku posiadania odpowiedniego zaplecza (osobowego, sprzętowego, know how) i zaangażowania w inne projekty, a czasem z braku posiadania odpowiedniego potencjału to spełnienia warunków zamówienia. W celu rozwiązania powyższych przeciwności do procedur przetargowych wprowadzono instytucję udostępnienia zasobów przez podmioty trzecie oraz instytucję wspólnego ubiegania się o zamówienie przez wielu wykonawców (współwykonawców). W ramach instytucji udostępniania zasobów z czasem zaczęła pojawiać się problematyka tzw. handlowania „referencjami” polegająca na udostępnianiu zasobów przez innego wykonawcę w celu spełnienia warunków udziału w postępowaniu, który to wykonawca następnie nie realizował zamówienia. Aby nie dopuszczać do tego typu sytuacji wprowadzono regulacje nakazujące osobistą realizację zamówienia w przedmiocie usług lub robót budowlanych przez wykonawcę udostępniającego zasoby w postaci doświadczenia lub potencjału osobowego, służące potwierdzeniu spełnieniu warunków udziału w postępowaniu dotyczących rzeczonych usług lub robót budowlanych. Odpowiednie zapisy nie zostały początkowo wprowadzone wobec wykonawców wspólnie ubiegających się o realizację zamówienia, przez co proceder „handlu referencjami” zaczął pojawiać się w ofertach składanych przez konsorcja (podmioty udostępniające stały się współwykonawcami, którzy udostępniają zasoby na spełnienie warunków udziału, a następnie nie realizują faktycznie zamówienia). Wraz z nową ustawą Pzp pojawiły się regulacje mające zapobiegać „handlowi referencjami” również na płaszczyźnie konsorcjów firm, a jednym z wyrazów tej zmiany jest oświadczenie o podziale zadań. I tak zgodnie z art. 117 ust. 4 ustawy Pzp wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia dołączają odpowiednio do wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo do oferty oświadczenie, z którego wynika, które roboty budowlane, dostawy lub usługi wykonają poszczególni wykonawcy. Jak wynika również z powyższego przepisu, obowiązek ten jest związany z koniecznością wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu przez poszczególnych współwykonawców. Złożenie oświadczenia jest obowiązkowe, jeżeli wykonawcy wspólnie ubiegają się o udzielenie zamówienia, a zamawiający określił co najmniej jeden z warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 117 ust. 2 lub 3 Pzp. Chociaż spełnienie warunków udziału przez poszczególnych współwykonawców wykazywane jest na podstawie innych dokumentów i oświadczeń, to z oświadczenia o podziale zadań ma wynikać, czy zakres zadań współwykonawcy koresponduje ze spełnionym przez niego warunkiem udziału. Jak wskazują bowiem wcześniejsze ustępy art. 117 ustawy Pzp warunek dotyczący uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej jest spełniony, jeżeli co najmniej jeden z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia posiada uprawnienia do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej i zrealizuje zamówienie, do których te uprawnienia są wymagane. Przede wszystkim jednak w odniesieniu do warunków dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia mogą polegać na zdolnościach tych z wykonawców, którzy wykonają roboty budowlane lub usługi, do realizacji których te zdolności są wymagane. Jeżeli zatem dany wykonawca posiada odpowiednie doświadczenie w zakresie usług lub robót budowlanych, to powinien on faktycznie realizować zamówienie objęte przetargiem w odpowiadającym takiemu doświadczeniu zakresie. Warto zwrócić uwagę, jak zostało podkreślone w komentarzu UZP do ustawy Pzp, że: Oświadczenie nie stanowi dodatkowego zobowiązania do realizacji określonej części zamówienia, ponieważ zamawiający i tak może żądać wykonania całości lub określonej części zamówienia przez dowolnie wskazanego przez siebie wykonawcę ze względu na solidarną odpowiedzialność współwykonawców za wykonanie umowy w sprawie zamówienia (art. 445 ust. 1 Pzp w zw. z art. 366 § 1 Kc). Zakres oświadczenia Ustawodawca w przytoczonym powyżej art. 117 ustawy Pzp nie formalizuje treści oświadczenia o podziale zadań między członków konsorcjum. Daje to zamawiającemu pewną swobodę w ustaleniu treści oświadczenia w ramach wzoru stanowiące załącznik do dokumentacji postępowania, z którego wykonawca będzie mógł skorzystać na etapie składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do postępowania. Jeżeli zamawiający nie przygotował takiego wzoru, to ciężar jego sporządzenia przechodzi na wykonawców wspólnie składających ofertę w postępowaniu. Zamawiający w takim przypadku nie powinien kwestionować sposobu przygotowania oświadczenia, jeżeli nie sprecyzował w tym zakresie konkretnych wytycznych w dokumentacji postępowania. Podział obowiązków może zostać wyrażony zarówno w sposób opisowy (wskazanie na podstawie opisu przedmiotu zamówienia poszczególnych czynności jakie wykona dany współwykonawca), jak i cyfrowy (określenie wartościowego lub procentowego zakresu czynności jakie wykona każdy ze współwykonawców – w szczególności jeśli każdy ze współwykonawców będzie realizował częściowo te same czynności w ramach zamówienia). Ostateczne określenie podziału powinno odwzorowywać wytyczne zamawiającego zawarte w dokumentacji postępowania oraz uwzględniać specyfikę przedmiotu zamówienia. Konsekwencje braku złożenia oświadczenia o podziale zadań Konsekwencje braku dołączenia oświadczenia do wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo do oferty oświadczenie nie są krytyczne w skutkach. Chociaż oświadczenie o podziale zadań stanowi załącznik do oferty, podlega ono uzupełnieniu na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy Pzp (jako inny dokument lub oświadczenie składane w postępowaniu). Warto przy tym pamiętać o zasadzie jednokrotnego wezwania do uzupełnienia dokumentów. Jeżeli oświadczenie o podziale zadań nie zostanie złożone wraz z ofertą, a złożone na wezwanie do uzupełnia zawiera istotne błędy lub braki, wówczas kolejne wezwanie do uzupełnienia będzie niedopuszczalne (nie wyklucza to jednak zastosowania w takim przypadku instytucji wyjaśnienie oświadczenia na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy Pzp). Wątpliwości może wywoływać sytuacja, w której zamawiający zaniechał wskazania w dokumentacji postępowania obowiązku złożenia wraz z ofertą oświadczenia o podziale zadań (na wypadek wspólnego ubiegania się o zamówienie przez kilku wykonawców). Z jednej strony zarówno wykonawcy jak i zamawiający są związany treścią dokumentacji postępowania, przez co braki takiej dokumentacji nie powinny być intepretowane na niekorzyść wykonawcy. Z drugiej natomiast, wymóg złożenia oświadczenia wynika bezpośrednio z przepisów ustawy Pzp, i mimo braku zawarcia odpowiednich